Slaat de handhaving van dieselmotorenemissie in de Arbowet door?

Slaat de handhaving van dieselmotorenemissie in de Arbowet door?

Lang is het stil geweest op het vlak van handhaving van de arbeidsomstandigheden bij dieselmotorenemissie. Dit terwijl wel al langer bekend was dat de blootstelling van werknemers aan dieseldampen verhoogde gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Loopt met de huidige basisinspectiemodule  dieselmotorenemissie de inspectie SZW voorop in de muziek van haar minister?

De inspectiemodule en dit artikel gaan over voertuigen op diesel zoals heftrucks, hoogwerkers, bobcats, shovels, mini-gravers, etc. Ook  kunt u denken aan arbeidsmiddelen op diesel zoals compressoren, aggregaten, kettingzagen.

Vanuit de arbeidsomstandighedenwet geldt voor diesel een minimalisatieplicht. Diesel is namelijk geklasseerd als genotoxisch carcinogeen. Het kan leiden tot ontstekingsreacties in de longen, aandoeningen van hart en bloedvaten, allergische aandoeningen, toename van astmatische klachten, en verschillende typen kanker – met name longkanker en blaaskanker.

Achtergrond advieswaarden diesel

Eind 2016 is door een Noorse en Nederlandse expertgroep een meta-analyse uitgevoerd om mogelijke veilige bloostellingswaarden voor dieselmotorenemissie vast te stellen (Lit 2). Er zijn drie grootschalige Amerikaanse onderzoeken geanalyseerd. Een onderzoek onder mijnwerkers. De andere twee onderzoeken zijn uitgevoerd onder werknemers van transportbedrijven. In alle drie onderzoeken is gekeken naar de relatie tussen longkankersterfte en kwantitatieve blootstelling aan emissie van dieselmotoren. De emissie is hierbij uitgedrukt in elementaire koolstofdeeltjes per m3 lucht. De gebruikte data gebruikt voor het advies strekken zich uit over de periode 1947 tot 2006. Ter beeldvorming, dit betreft de beginperiode van het industrieel gebruik van diesel tot en met ongeveer de periode waarin stage 2 motoren zijn toegepast.

Op 13 maart 2019 heeft de Nederlandse Gezondheidsraad geadviseerd aan de minister van SZW om als streef en risicowaarden te hanteren respectievelijk 0,011 en 1,03 µg elementair koolstof in de respirabele luchtfractie op de werkplek per m3 (Lit 3).

Tot op heden zijn deze ADVIESWAARDEN NOG NIET door de minister van SZW WETTELIJK VASTGESTELD.

Insteek handhavingsrichtlijn inspectie SZW

Het vreemde is dat desondanks op 15 oktober 2019 door inspectie SZW (voorheen arbeidsinspectie) in haar basis inspectiemodule het standpunt inneemt te gaan handhaven op deze advieswaarden (Lit 4). Er wordt in deze inspectiemodule gesteld dat de gezondheidsraad deze heeft vastgesteld, terwijl de gezondheidsraad deze waarden heeft geadviseerd. Ook wordt gesteld dat deze waarden gelden als stand van de wetenschap en professionele dienstverlening.

De inspectie SZW neemt hiermee mijn inziens een vroegtijdig standpunt in. De kans is namelijk zeer realistisch dat haar minister de advieswaarden zoals geadviseerd door de Gezondheidsraad niet zal overnemen als publieke (=wettelijke) grenswaarden. Dit heeft ermee te maken dat achtergrondconcentraties in stedelijke gebieden kunnen tegenwoordig kunnen oplopen tot rond de 2 µg EC per m3. In de onderliggende documentatie (Lit. 1) wordt namelijk al gesproken over een omgevingsgemiddelde van 0,8 µg  EC/m3. Wat ook opvalt is dat de grondslag van het advies van de gezondheidsraad is gebaseerd op meta-data van oudere dieselmotoren. Het zal voor de minister dus niet logisch zijn ook voor nieuwere dieselmotoren (> stage 2) een wettelijke grenswaarde vast te stellen op basis van deze analyses. Tot slot,  worden in de inspectiemodule maatregelen gepresenteerd op basis van euro, stage en tiernormen. Dit zijn normen die voortkomen uit de omgevingswetgeving (milieueisen). Het is nog maar de vraag of bedrijven met deze gepresenteerde stand der techniek sowieso kunnen voldoen aan de door de Gezondheidsraad geadviseerde streef- en verbodswaarden voor dieselmotorenemissie in respirabel elementair koolstof op de werkplek . Waarom licht ik u hieronder kort toe.

Ervaring VGM Breed

Afgelopen drie jaar heb ik meerdere respirabel EC metingen mogen uitvoeren bij bedrijven. Mijn metingen betroffen zowel binnen als buitensituaties, echt op de werkplekken van de werknemers. Bedrijven die volgens het gepresenteerde best al gebruik maken van stand der techniek. Denk hierbij aan roetfilters, stage 3B of hoger arbeidsmiddelen. Ik heb mogen meten tot en met klasse euro 5 heftrucks (nog geen klasse 6 dus zoals nu gepresenteerd). Keurige bedrijven toch? Dat zou je best mogen zeggen. In alle werksituaties lag de blootstelling op de werkplek – ondanks de gepresenteerde maatregelen – toch hoger dan de door de gezondheidsraad geadviseerde verbodswaarde van 1,03 µg EC/m3.

Al met al lijkt het mij voor de minister dus lastig de huidige adviesgrenswaarden als publieke grenswaarden te gaan hanteren. Als de inspectie SZW met de huidige basisinspectiemodule dieselmotorenemissie hierop gaat handhaven – deze geadviseerde advies- en verbodsgrenswaarde beschouwd als de stand der techniek – dan krijgen vermoedelijk veel bedrijven problemen.

Kortom, het lijkt erop dat de inspectie SZW vooruit loopt op de muziek van haar minister.

Uiteraard ben ik een groot voorstander om de emissie van diesel op werkplekken zoveel als mogelijk terug te dringen. Temeer omdat naast gezondheidsrisico’s voor werknemers ook duurzaamheid een aspect is dat heden ten dage meetelt. Ik raad bedrijven aan een goede inventarisatie te maken, te bepalen waar je staat en dan gefundeerd en goed afgewogen te komen tot (private) bedrijfsgrenswaarden en preventiemaatregelen. De inspectiemodule biedt dan zeker een goed handvat en vertrekpunt voor de maatregelen.

Opgesteld door Imke Breedveld
d.d. 24 december 2019

Bronnen:
Lit 1) Vermeulen R, Silverman DT, Garshick E, Vlaanderen J, Portengen L, Steenland K. 2014. Exposure-response estimates for diesel engine exhaust and lung cancer mortality based on data from three occupational cohorts. Environ Health Perspect 122:172–177; http://dx.doi.org/10.1289/ehp.1306880
Lit 2) Dutch Expert Committee on Occupational Safety (DECOS), Nordic Expert Group for Criteria Documentation of Health Risks from Chemicals (NEG) publicatie 2016;49 (6), ISBN 978-91-85971-58-9.
Lit 3) Nederlandse Gezondheidsraad  Diesel Engine Exhaust, Health-based recommended occupational exposure limit , publicatie 2019/02 d.d. 13 maart 2019.
Lit 4) Inspectie SZW, B
asisinspectiemodule blootstelling aan dieselmotorenmissies, gepubliceerd d.d. 15 oktober 2019.