VCA 2018 een kwestie van definitie.

VCA 2018 een kwestie van definitie.

Opgesteld door: Imke Breedveld en Evert Verberne d.d. 29 augustus 2018

De nieuwe VCA 2017/6.0 is inmiddels een paar maanden geleden gepubliceerd (april 2018). De eerste overgangstabellen om over te stappen van de oude naar de nieuwe norm zijn reeds een feit. VGM breed deed een klein onderzoekje. Wij zochten uit of de gehanteerde definities en begrippen in de VGM checklist ook echt VGM Breed zijn.

Medewerkers:
De definitie van medewerkers is uitgebreid waarbij extra is opgenomen:

• Zelfstandigen zonder personeel die onder gezag van aannemer werken (in België niet toegestaan).

In de nieuwe norm is de positie van ZZP-ers, die operationeel ingezet worden,  in ieder geval duidelijker beschreven. In de oude norm leverde dat nogal eens onduidelijkheid op.

Onveilige handeling en situatie:
Deze twee termen bestonden al maar zijn nu gedefinieerd als :

• Een handeling of situatie die kan leiden tot lichamelijk letsel of milieuschade

Interessant is dat als je de definities en vragen in hoofdstuk 11 goed leest (preventieve aandacht) de meldingen van  handelingen en situaties die leiden tot gezondheidsschade nog ontbreekt. Hopelijk wordt in de VCA 2017/6.1 deze definitie verbreed tot een handeling een handeling of situatie die kan leiden tot lichamelijk letsel, gezondheidsschade en/of milieuschade.

Toolboxmeeting:
Dit bestond natuurlijk al langer in vorm van VGM bijeenkomst. Het doel echte communicatie is verduidelijkt.  Mits onderbouwd hoeft dit niet altijd een bijeenkomst te zijn. Dit biedt de mogelijkheid voor inzet van meer moderne middelen en manieren dan sec een bijeenkomst., mits ze maar hetzelfde doel dienen.  Het wijd verbreide begrip toolboxmeeting krijgt hiermee een volwassen plaats in de VCA norm. Er geldt:

• Een VGM bijeenkomst waar leidinggevenden en medewerkers van gedachten wisselen over VGM. Deze zijn bedoeld om de communicatie tussen medewerkers en leidinggevenden te bevorderen.

Opgemerkt wordt dat toch ook de toolboxmeeting wel nog verplicht is opgenomen voor bedrijven (VCA*: minimaal 4x per jaar, VCA**: minimaak 10x per jaar). Hiervan is 50% mogelijk anders dan via een bijeenkomst uit te voeren.

Uitzendkracht:
Deze term bestond al maar is aangepast naar de huidige tijd en wetgeving. Er geldt:

• Een persoon die uitgezonden wordt door een uitzendorganisatie naar een inlener en die onder hiërarchisch gezag en toezicht van deze inlener zijn of haar werkzaamheden uitvoert.

VGM adviseur (voor België preventieadviseur):

• Persoon die over voldoende deskundigheid en ervaring beschikt om de werkgever te kunnen ondersteunen / adviseren op het gebied van Veiligheid, Gezondheid en Milieu.

Het valt op dat als je naar de deskundigheid kijkt van de must vragen, dat ook hier de G van VGM, oftewel het onderdeel arbeidshygiëne, opnieuw wordt vergeten. Opnieuw erkent de VCA in Nederland en België alleen de veiligheidskundigen onder ons. De norm biedt voor het buitenland wel ruimte om te praten over afwijkende diploma’s, maar welk bedrijf wilt die discussie aangaan met de SSVV, een contractor bij aanbestedingen of in latere instantie met de VCA auditor? Wat ook opvalt is dat de aansluiting naar de Belgische profielen A/1 en B/2 van veiligheidscoördinatoren* ontbreekt. Dit zijn specifieke opleidingen op gebied bouwplaatsveiligheid van respectievelijk minimaal 150 uur en 80 uur met examen en eisen ook van degene die hieraan deelnemen een behoorlijke ervaring. Ook de positie van opleidingen zoals operationeel veiligheidskundige ontbreekt in de nieuwe VCA norm. Deze praktische opleiding zit qua niveau tussen VCA vol en MVK in. Voor kleinere bouwplaatsen of  VCA*  bedrijven kan een operationeel opgeleid uitvoerder met ervaring zeker meerwaarde bieden in de vorm van een deskundig VGM functionaris.

[*1] Meer info over de specifieke aanvullende Belgische opleidingsniveaus voor bouwplaatsen, zie hier “download VG coördinator A en B in België

VGM incident:
Het begrip VGM incident is in de nieuwe norm beter gedefinieerd.  De huidige definitie betreft:
Ongewenste gebeurtenis, die mogelijk schade of letsel tot gevolg heeft. Incidenten (zie hoofdstuk 11) omvatten onder andere:

• Ongevallen met verzuim/werkverlet;
• Ongevallen met aangepast werk;
• Ongevallen zonder verzuim/werkverlet (met medische verzorging of EHBO);
• Bijna-ongevallen;
• Gevaarlijke situaties en handelingen;
Ongevallen zonder letsel, maar met schade (materiële of milieuschade).

Bovenstaande formulering sluit aan bij de in de VCA gehanteerde methode om de IF (ongevallenindex) te berekenen. Hierin zit zoals eerder aangegeven nog geen expliciete koppeling met gezondheidsschade. In het kader van duurzame inzetbaarheid van bouwplaatsmedewerkers, langer doorwerken, etc. kan een arbeidshygiënische modernisering van deze definitie, maar ook de IF meerwaarde bieden. Enerzijds door modernisering van de definitie van gevaarlijke handelingen en situaties. Anderzijds door het laatste opsommingsteken te verbreden tot “Ongevallen zonder  letsel, maar met schade (gezondheids-, materiële of milieuschade).

Het kwantificeren van aanwezige beroepsziekten, bijvoorbeeld via integratie in de IF formule, kan ook bijdragen om het aspect gezondheid een meer prominentere plaats in de norm te geven.

Samenvattend: Is de VGM checklist aannemers VGM breed?

Terug naar de basis. Veiligheid is meer centraal komen te staan. Dat is zoals we boven al schreven zichtbaar. Milieuvragen zijn verdwenen en ook Gezondheid, die al niet prominent aanwezig was, heeft een nog minder prominente plek gekregen. Niet VGM Breed dus.

De aandacht voor gedrag als belangrijke factor voor feitelijke veiligheid en gezondheid is in onze maatschappij sterk aan het toenemen. Dat is ook terug te zien in de nieuwe VCA norm. Meer hierover volgt binnenkort in een tweede blog over de VCA norm.